Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030) Resmî Gazete'de: YZTD'nin Okuduğu Şekliyle Plan

17 Ağustos 2026 tarihli Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (2026/9) ile yürürlüğe konan ve 18 Ağustos'ta Resmî Gazete'de yayımlanan "Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030)", Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda; kamu kurumları, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının ortak çalışmasıyla hazırlandı. Bakanlığın açıkladığına göre süreçte 500'e yakın sektör profesyoneliyle çalıştaylar yürütülmüş, Vatandaş Görüşü Anketi ile 2.200'ü aşkın nitelikli eylem önerisi toplanmış. YZTD olarak bir dernek kuruluşunun bu ölçekte bir kamu politikası sürecine paydaş olarak dahil edilmesini önemli buluyoruz ve planı kendi alanımızdan, sektörel bir gözle değerlendirmek istedik.

Planın Omurgası: Dört Eksen, 16 Eylem

Plan, "Fark Et, İstifade Et, Üret, Yönet" ilkeleri üzerine kurulu dört eksenden oluşuyor; her eksende dört öncelikli eylem, toplamda 16 eylem yer alıyor. Bu eylemler; enerji, hesaplama donanımı, altyapı, modeller/veri ve uygulamalar olmak üzere beş katmanı, yetenek/finansman/düzenleme gibi kesişen bileşenlerle besleyen bütüncül bir mimariye oturuyor:

• Fark Et — Toplum genelinde farkındalık ve temel yetkinlik kazandırmak: Yapay Zeka Okuryazarlığı Programı, Ulusal Yapay Zeka Yetenek Programı, veri ekosistemi, hukuki-etik çerçeve.
• İstifade Et — Altyapıyı kurup kamu ve sektörde yaygınlaştırmak: hesaplama portföyü, "Herkes için GPU" programı, kamuda yapay zeka dönüşümü, sektörel pilot programlar.
• Üret — Üretmek, finanse etmek, model geliştirmek: Yapay Zeka Büyüme Bölgeleri, finansman merdiveni, sektörel temel modeller ve ihracat, fiziksel yapay zeka/robotik.
• Yönet — Küresel yatırım çekmek, diplomasi yürütmek, güvenliği sağlamak: küresel yatırım çekimi, uluslararası iş birliği, bölgesel kapasite, güvenlik değerlendirmesi ve düzenleyici deney alanları (regülasyon sandbox'ı).

2030'a Kadar Öne Çıkan Hedefler

Plan, her eylem için somut ve ölçülebilir hedefler tanımlıyor. Bunlardan öne çıkanlar:

• 2 yılda toplam 5 milyon vatandaşa Yapay Zeka Okuryazarlığı eğitimi (ilk 12 ayda 1,5 milyon), 81 ilde düzenli atölyeler
• 10.000 ileri düzey yapay zeka uzmanı ve 100.000 yapay zeka uygulama profesyoneli yetiştirilmesi
• Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden en az 2.000 kamu veri setinin makine okunabilir formatta kullanıma açılması
• Veri merkezi kurulu gücünün 2030'a kadar en az 1 GW'a, yıllık düşük karbonlu elektrik alım hacminin en az 10 TWh'e çıkarılması
• "Herkes için GPU" programıyla araştırmacı, girişimci ve KOBİ'lere 2026'da yılda 10 milyon, 2028 sonuna kadar yılda 20 milyon GPU-saat kapasitesi tahsisi
• Yapay Zeka Büyüme Bölgeleri: 2027 sonuna kadar ilk bölgenin faaliyete geçmesi, 2028 sonuna kadar en az 5 bölgenin ilan edilip en az 3'ünün işler hale gelmesi
• Yapay zeka altyapıları için en az 10 milyar dolar özel sektör ağırlıklı yatırımın mobilize edilmesi
• Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu (en az 10 milyar TL) ve Yapay Zeka Büyüme Fonu (15 milyar TL) üzerinden en az 20 girişime ölçeklenme desteği
• Plan dönemi boyunca kamu ve özel sektör kaynaklarıyla 1 trilyon TL'yi aşan ekonomik değer yaratılması hedefi

Yönetişim: Kurul, Program Ofisi ve Şeffaflık Portalı

Planın uygulanmasını Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanacak Ulusal Yapay Zeka Kurulu yönlendirecek; sekretarya görevini Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Millî Teknoloji ve Yapay Zeka Genel Müdürlüğü bünyesindeki Program Ofisi üstlenecek. Etik rehberlik için kamu, özel sektör, akademi ve sivil toplum temsilcilerinden oluşan bir Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu kurulacak — derneğimizin de bu tür çok paydaşlı yapılarda temsil arayışı içinde olacağı bir alan. Uygulamanın izlenebilirliği için planlanan Ulusal Yapay Zeka İlerleme ve Şeffaflık Portali, her eylemin hedef-bütçe-zaman uyumunu yeşil/sarı/kırmızı durum göstergeleriyle kamuya açık şekilde yayımlayacak; yayımdan itibaren 12 ay içinde ilk ilerleme raporu, akademi veya uluslararası kuruluş katkısıyla bağımsız bir değerlendirme bileşeniyle birlikte yayımlanacak.

YZTD'nin İzleyeceği Noktalar

Planın hedef koyma biçimi — kısa vadeli teslimatlar, sorumlu kurum ve ölçülebilir gösterge eşliğinde — kamu politikası pratiği açısından olumlu bir örnek. Bununla birlikte, herhangi bir çok paydaşlı ulusal plan gibi asıl sınav uygulamada olacak: kurumlar arası eşgüdümün nasıl işleyeceği, "81 ilde erişim" hedefinin bölgeler arası eşitliği ne ölçüde sağlayacağı ve şeffaflık portalındaki göstergelerin öngörülen takvimde hayata geçip geçmeyeceği önümüzdeki aylarda netleşecek. Dernek olarak, özellikle sektörel pilot programlar, KOBİ'lere yönelik "Herkes için GPU" ve kupon mekanizmaları ile veri erişimi başlıklarını üyelerimiz ve komitelerimiz açısından yakından takip edeceğiz; sürece katkı sunmaya açığız.

Planın tam metnine Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın resmî sitesinden ulaşılabilir: https://www.sanayi.gov.tr/yapayzekaeylemplani/pdf/merge.pdf